Jesteś tutaj
Start > Poradnik / Przydatne > Urlop rodzicielski, zasiłek wychowawczy w Niemczech

Urlop rodzicielski, zasiłek wychowawczy w Niemczech

Pierwszy uśmiech, pierwsze słowa, pierwsze ząbki, pierwsze kroki – to zazwyczaj najpiękniejsze momenty dla rodziców w pierwszym roku życia dziecka. Nic dziwnego, że mamy ten czas najchętniej spędzają w domu, korzystając z urlopu macierzyńskiego. Jak to wygląda w Niemczech pod względem czasowym i finansowym?

Urlop rodzicielski – Twój czas na opiekę nad dzieckiem

Każda aktywna zawodowo mama ma prawo do urlopu rodzicielskiego. To oznacza, że na czas opieki nad małym dzieckiem uzyska bezpłatny urlop w miejscu swojej pracy. Urlop rodzicielski należy się zarówno matce, jak i ojcu. 

Urlop rodzicielski:

 – trwa maksymalnie trzy lata,

– można go dzielić – wykorzystując np. dwa lata do trzeciego roku życia dziecka i jeden rok między jego 3, a 8 rokiem życia,

– jest bezpłatny – pracodawca nie płaci w tym czasie żadnego wynagrodzenia.

 Pracodawca nie może zabronić wykorzystania urlopu rodzicielskiego, zwłaszcza, że prawo do miejsca w żłobku czy w przedszkolu zapewnione jest dopiero od pierwszego roku życia dziecka. Oznacza to, że Jugendamt ma obowiązek pomóc młodej mamie w zorganizowaniu opieki dla dziecka, jeśli ta nie otrzyma miejsca w żłobku, ale dopiero po pierwszym roku życia dziecka. Dlatego przez pierwszych 12 miesięcy życia dziecka, rodzice mogą korzystać z  urlopu rodzicielskiego. 

Sami decydujecie, w którym momencie wykorzystacie urlop, jednak o swoich planach należy powiadomić pracodawcę najpóźniej siedem tygodni przed rozpoczęciem urlopu. 

W okresie urlopu rodzicielskiego rodzic jest:

   chroniony przed zwolnieniem z pracy, 

 – po zakończeniu urlopu ma prawo powrotu do pracy na to samo czy podobne stanowisko, z zachowaniem ilości godzin i wysokości wynagrodzenia.

Okres ochronny rozpoczyna się:

 – w przypadku porodu po 1 czerwca 2015 – najwcześniej 8 tygodni przed rozpoczęciem urlopu wychowawczego, zgłoszonego dla dziecka przed 3 rokiem życia i najwcześniej 14 tygodni przed rozpoczęciem urlopu, jeśli dotyczy dziecka między 3 a 8 rokiem życia,

 – w przypadku porodu przed 1 czerwca 2015 ośmiotygodniowy okres przed rozpoczęciem urlopu dotyczy zarówno dzieci do 3, jak i do 8 roku życia. 

W ekstremalnych przypadkach pracodawca może dostarczyć wypowiedzenie w trakcie urlopu, np.:

 – w sytuacji upadłości firmy,

– jeśli przedsiębiorca nie może kontynuować działalności bez zatrudnienia kogoś w zastępstwie,

– jeśli rodzic w rażący sposób naruszy warunki umowy.

Kto może złożyć wniosek o urlop rodzicielski?

Zarówno mamy, jak i ojcowie mogą przebywać na urlopie rodzicielskim, jeśli:

 – są zatrudnieni na umowę o pracę,

– mieszkają z dzieckiem w jednym gospodarstwie domowym,

– opiekują się dzieckiem i wychowują je samodzielnie,

– jeśli nadal pracują, ale maksymalnie 30 godzin w tygodniu. 

Nie ma również znaczenia rodzaj umowy o pracę. Urlop rodzicielski należy się w każdym przypadku a więc także na Mini – Jobs albo w niepełnym wymiarze godzin (Teilzeit) bądź  Home Office. Elternzeit przysługuje również studentom a także osobom będącym na praktykach czy uczącym się (Ausbildung i Umschulung).

Trzeba tutaj pamiętać, że ważne jest, by umowa była spisana w Niemczech bądź oparta na niemieckim prawie. Miejsce zamieszkania nie ma tu już znaczenia. Będąc na urlopie rodzicielskim możecie więc przebywać również w Polsce. 

Inne reguły dotyczą urzędników, sędziów i żołnierzy. Warunki urlopu rodzicielskiego dla tych zawodów regulowane są indywidualnie. 

Jak długo może trwać urlop rodzicielski?

Bezpośrednio po urodzeniu dziecka trwa jeszcze okres Mutterschutz. Ten czas jest jednak odciągnięty od urlopu rodzicielskiego – okres ochronny i urlop rodzicielski mogą bowiem łącznie trwać maksymalnie trzy lata. Wniosek na urlop rodzicielski możesz złożyć, więc albo od pierwszego dnia życia dziecka albo po okresie ochronnym. Jeśli urlop rodzicielski pobiera ojciec, to niezależnie od tego, czy jeszcze trwa okres ochronny dla mamy, ma on prawo do urlopu rodzicielskiego od pierwszego dnia życia dziecka. 

Urlop rodzicielski możesz podzielić na części. Jeśli potrzebujesz skorzystać z kilku dni, tygodni czy miesięcy, to również masz taką możliwość. Za każdym razem musisz jednak odpowiednio wcześniej poinformować pracodawcę. 

Zasadą jest, że:

 – możesz wybrać urlop rodzicielski w jednym ciągu – rok, dwa albo trzy lata zaraz po zakończeniu okresu ochronnego czy pierwszego dnia życia dziecka,

 – możesz podzielić urlop na kilka części, pamiętając, że w okresie od 3 do 8 roku życia dziecka możesz maksymalnie pozostać dwa lata w domu, a w przypadku dzieci urodzonych przed 1 lipca 2015 tylko 12 miesięcy.

W przypadku mnogiej ciąży matka ma prawo do urlopu rodzicielskiego na każde urodzone dziecko. Jeśli więc po urodzeniu złożysz wniosek o urlop rodzicielski, to możesz najpierw wziąć dwa lata urlopu na jedno dziecko i po zakończeniu tego czasu, kolejny jeden rok na drugie dziecko. W ten sposób przysługują ci jeszcze trzy niewykorzystane lata na okres od 3 do 8 roku życia. Musisz jednak pamiętać, że dla dzieci urodzonych przed 1 lipca 2015 roku wykorzystasz tylko po jednym roku na każde z dzieci. 

UWAGA!! Urlop rodzicielski nie zaczyna się automatycznie. Jeśli nie złożysz odpowiednich dokumentów w Twoim miejscu pracy i nie zachowasz siedmiotygodniowego okresu, pracodawca nie ma obowiązku zgodzić się na Twój urlop. Najlepiej, więc jeszcze w okresie ciąży uregulować te kwestie, uzgadniając czas urlopu i powrotu do pracy. 

Urlop rodzicielski w przypadku dzieci adoptowanych

Również rodzice adopcyjni mają prawo do 3 – letniego urlopu rodzicielskiego. Pierwszy dzień urlopu rodzicielskiego jest zbieżny z pierwszym dniem dziecka w domu, kiedy formalnie rozpoczyna się nad nim opieka. 

Co jeszcze jest ważne?

Podczas urlopu rodzicielskiego tracisz prawo do urlopu z zakładu pracy. Czas urlopu podzielony jest na 12 części (w przypadku 26 dni, na każdy miesiąc przypadają około 2 dni), jeśli więc wykorzystałaś tylko 2 miesiące urlopu rodzicielskiego w danym roku kalendarzowym, to Twój urlop skraca się tylko o mniej więcej 4,2 dnia ( w zależności ile dni Ci przysługuje). W przypadku wykorzystaniu pełnych dwunastu miesięcy, urlop całkowicie przepada. 

Urlop macierzyński możesz skrócić, ale to czy będziesz mogła wrócić wcześniej na stanowisko pracy, zależy już od Twojego pracodawcy. Jeśli jesteś ponownie w ciąży, to urlop rodzicielski możesz skrócić na czas Mutterschutz, bez uprzedniej zgody od pracodawcy.

Podobnie jest z przedłużeniem urlopu rodzicielskiego. Jeśli zgłosisz urlop na 12 miesięcy, a potem okaże się, że np. nie przyznano ci miejsca w przedszkolu, to pracodawca nie ma obowiązku zgodzić się na przedłużenie Twojego urlopu o kolejnych 12 miesięcy. 

Elterngeld – czyli zasiłek wychowawczy w Niemczech

Jeśli młoda mama zdecyduje się na roczny urlop wychowawczy, to otrzyma od państwa wsparcie finansowe. Zasiłek wychowawczy nie jest bowiem wypłacany przez pracodawcę i należy się również mamom, które przed porodem nie były aktywne zawodowo. Różnica jest jedynie w wysokości wypłacanego zasiłku. Jeśli chcesz korzystać z zasiłku tylko przez 12 miesięcy, to korzystasz z Elterngeld. Jeśli czas wypłacania zasiłku chcesz wydłużyć do 24 miesięcy, to masz do wyboru Elterngeld Plus. 

Rodzice mogą zdecydować się albo na:

Elterneld,

Elterngeld plus,

– kombinację Elterngeld i Elterngeld plus. 

Elterngeld – podstawowy zasiłek wychowawczy przysługuje obojgu rodzicom, którzy przechodząc na urlop wychowawczy, tracą swoje dotychczasowe zarobki. Taki zasiłek można pobierać łącznie przez 14 miesięcy, przy czym jest to maksymalny wymiar czasu, przysługujący obojgu rodzicom. Jeden rodzic może pobierać zasiłek maksymalnie przez 12 miesięcy i minimalnie przez 2 miesiące. I to jest najczęstsza kombinacja. Jeśli jednak np. mama chce wcześniej wrócić do pracy, to istnieje opcja podzielenia zasiłku na 8 i 6 miesięcy, albo na 10 i 4. Wszystko zależy od potrzeb danej rodziny i ustaleń z pracodawcą. 

Elterngeld plus –to dodatkowy zasiłek rodzicielski przyznawany rodzicom, którzy zdecydują się podjąć pracę w niepełnym wymiarze pracy, jeszcze podczas pobierania zasiłku rodzicielskiego. Dzięki temu mogą wydłużyć (maksymalnie o połowę) otrzymywanie zasiłku rodzicielskiego. Zamiast 12 miesięcy, można zasiłek pobierać przez 24 miesiące.

Np. Rodzic otrzymuje wynagrodzenie w wysokości 2000 Euro. 65% z wynagrodzenia wynosi 1300 Euro i tyle rodzic otrzyma przez 12 miesięcy, pobierając zasiłek rodzicielski, łącznie więc 15640 Euro w ciągu całego roku. Jeśli  jednak 15640 Euro rodzic rozłoży w ramach Elterngeld Plus na 24 miesiące, to otrzyma zasiłek w kwocie 650 Euro na miesiąc, ale przez dłuższy czas.  

 Ponadto rodzice, którzy zdecydują się równo podzielić pomiędzy sobą czas pracy i wychowania dziecka, otrzymają dodatkowy bonus (Partnerschaftbonus) w postaci dodatkowych czterech miesięcy Elterngeld Plus. Wystarczy, że oboje podejmą pracę na 20 – 30 godzin tygodniowo. 

Zasiłek wychowawczy obliczany jest na podstawie dochodów z ostatnich dwóch lat. W przypadku wysokich dochodów, rodzice otrzymują 65% przeciętnego wynagrodzenia, ale maksymalnie 1800 Euro na miesiąc. W przypadku niskich dochodów, zasiłek może stanowić nawet 100 % ostatniego wynagrodzenia. Osoby z bardzo niskim bądź zerowym dochodem mają gwarantowany zasiłek rodzicielski w wysokości 300 Euro na miesiąc. W przypadku ciąży mnogiej zasiłek wypłacany jest na każde dziecko. W przypadku Elterngeld najwyższy zasiłek wyniesie 900 Euro, a najniższy 150 Euro. 

Kindergeld – zasiłek na dziecko

Na każde dziecko w Niemczech rodzice otrzymują tak zwany Kindergeld. Są to pieniądze, które podwyższą rodzinny budżet, ale można je też odłożyć np. na przyszłą edukację dziecka. 

Zasiłek wypłacany jest na każde dziecko, które:

 – mieszka na terenie Niemiec bądź Unii Europejskiej, 

 – pozostaje w jednym gospodarstwie domowym z rodzicami,

 – nie ukończyło jeszcze 18 lat, a w przypadku dalszej edukacji 25 lat. 

Od 2019 roku Kinderdeld wynosi:

 – na pierwsze i drugie dziecko – 194 Euro,

– na trzecie – 200 Euro,

– każde kolejne – 225 Euro.

UWAGA! Od czerwca 2019 roku nastąpi kolejna podwyżka:

 – na pierwsze i drugie dziecko – 204 Euro,

– na trzecie – 210 Euro,

– na czwarte każde kolejne – 235 Euro.

Wniosek na Kindergeld należy złożyć do właściwej Familienkasse w miejscu zamieszkania. Na stronie www.arbeitsagentur.de można sprawdzić, która kasa jest dla nas właściwa. 

UWAGA! Do 2018 roku zasiłek na dzieci wypłacany był nawet do czterech lat wstecz, od złożenia wniosku. Obecnie kasa nadpłaci jedynie sześć miesięcy. Dlatego wniosek należy złożyć niezwłocznie po urodzeniu dziecka, bądź rozpoczęciu pracy na terenie Niemiec. 

Dodaj komentarz

do góry